Kısa cevap: Sunucu yedekleme, yalnızca site dosyalarını değil işletim sistemi, ayarlar, veritabanı ve servis yapılandırmaları dahil sunucunun tamamını geri getirilebilir biçimde kopyalamaktır. Doğru kurulum üç parçadan oluşur: düzenli anlık görüntü (snapshot), sunucu dışında ayrı bir yerde tutulan dosya yedeği ve arada bir yapılan geri dönüş testi. Yedeği aynı sunucuda tutmak yedekleme sayılmaz.

Site yedeği almak ile sunucu yedeği almak aynı şey değil. Site yedeğiyle sayfalarınızı geri getirirsiniz, ama sunucu tamamen giderse işletim sistemini, web sunucusu ayarlarını, e-posta yapılandırmasını ve zamanlanmış görevleri sıfırdan kurmanız gerekir. Bu rehberde sunucu seviyesinde yedeklemeyi anlatıyoruz.

Sunucu Yedekleme Nedir, Site Yedeğinden Farkı Ne?

Site yedeği, web sitenizin dosyalarını ve veritabanını kapsar. Sunucu yedeği ise bunların üstüne işletim sistemini, kurulu paketleri, güvenlik duvarı kurallarını, SSL sertifikalarını, e-posta hesaplarını, kullanıcı yetkilerini ve zamanlanmış görevleri de ekler. Fark, geri dönüş süresinde ortaya çıkar: site yedeğiyle çalışan bir sunucuya sitenizi saatler içinde kurarsınız, sunucu yedeğiyle ise sunucunun tamamını dakikalar içinde eski haline döndürürsünüz.

Yalnızca siteniz için yedek arıyorsanız web sitesi yedekleme yazımız yeterli olur. Şirket düzeyinde bir plan kuruyorsanız yedekleme planı yazımıza bakın.

Üç Yedekleme Türü ve Hangisi Ne Zaman İşe Yarar

  • Anlık görüntü (snapshot): Sunucunun o andaki tam kopyası. En hızlı geri dönüşü sağlar, güncelleme veya sürüm yükseltme öncesinde almanın tam yeri burasıdır. Ancak sağlayıcının altyapısında durduğu için tek başına yeterli değildir.
  • Dosya ve veritabanı yedeği: Seçtiğiniz dizinlerin ve veritabanı dökümünün kopyası. Sunucudan bağımsız bir yere taşınabildiği için asıl güvenceyi bu sağlar.
  • Artımlı yedek: Yalnızca değişen kısımları kaydeder. Günlük yedeği çok az yer kaplayarak almanızı ve geçmişe dönük birden fazla tarihe erişmenizi sağlar.

Sağlıklı bir kurulumda üçü birlikte kullanılır: değişiklik öncesi snapshot, günlük artımlı dosya yedeği ve haftalık tam yedek.

3-2-1 Kuralı

Yedekleme konusunda kabul görmüş en sade ölçüt bu: verinin 3 kopyası olsun, 2 farklı ortamda tutulsun, 1 tanesi sunucunun bulunduğu yerin dışında olsun. Pratikte şu anlama gelir: çalışan sunucu birinci kopya, sağlayıcı tarafındaki snapshot ikinci kopya, farklı bir sunucuda ya da nesne depolamada tuttuğunuz kopya üçüncüsü. Üçüncüsü olmadan tek bir olay üç kopyayı birden götürebilir.

Yedeği Aynı Sunucuda Tutmak Neden Yedek Sayılmaz?

En sık yapılan hata, yedek arşivlerini sunucunun kendi diskinde bir klasörde biriktirmek. Bunun iki sorunu var. Birincisi, sunucu erişilemez hale geldiğinde yedeğe de erişemezsiniz. İkincisi, fidye yazılımı bulaştığında saldırgan erişebildiği her şeyi şifreler ve o klasör de buna dahildir. Yedek ancak sunucunun erişemediği ya da silemediği bir yerde durduğunda gerçekten yedektir. Yedekleri ayrı bir yerde tutmanın bir yan faydası da diskinizi doldurmamasıdır; disk şişmesi konusunda disk alanı doldu yazımıza bakabilirsiniz.

Linux Sunucuda Otomatik Yedekleme

Yedeğin elle alınanı sürdürülemez, çünkü bir gün unutulur. Otomatiğe bağlamanın yaygın yolları şunlar:

  • rsync: Dosyaları başka bir sunucuya kopyalar, yalnızca değişenleri aktardığı için hızlıdır. Bir cron job ile her gece çalıştırılır.
  • restic veya BorgBackup: Yedeği şifreler, tekrarlayan veriyi tek kez saklar ve tarihe dönük sürümleri yönetir. Uzun süreli arşiv için rsync'ten daha uygundur.
  • mysqldump ya da pg_dump: Veritabanını tutarlı biçimde dışa aktarır. Dosya yedeğiyle aynı anda çalışacak şekilde zamanlanmalıdır, yoksa dosyalar ile veritabanı farklı anlara ait olur.

Zamanlamayı kurarken saklama süresini de belirleyin: örneğin son 7 günlük, son 4 haftalık ve son 6 aylık birer kopya. Sınırsız yedek biriktirmek diski doldurur ve maliyeti gereksiz yükseltir.

Test Edilmeyen Yedek, Yedek Değildir

Yedekleme kurulumlarının en zayıf noktası burası. Yedek her gece alınıyor gibi görünürken aslında boş dosya üretiyor olabilir, veritabanı dökümü yarıda kesilmiş olabilir ya da arşiv bozulmuş olabilir. Bunu ancak geri yükleyerek anlarsınız. Üç ayda bir şunu yapın: yedeği boş bir sunucuya ya da yerel bir ortama geri yükleyin, site açılıyor mu ve veritabanındaki son kayıtlar yerinde mi diye bakın. Ayrıca yedek dosyasının boyutunu her gün kontrol eden basit bir uyarı kurun; boyut aniden düştüyse bir şey bozulmuş demektir.

Sık Sorulan Sorular

Sunucu yedekleme nedir?

Sunucu yedekleme, işletim sistemi, ayarlar, veritabanı ve dosyalar dahil sunucunun tamamının geri getirilebilir bir kopyasını almaktır. Yalnızca web sitesi dosyalarını kapsayan site yedeğinden farkı, sunucu tamamen kaybolduğunda da hizmeti eski haline döndürebilmenizi sağlamasıdır.

Ne sıklıkta yedek almalıyım?

Şu soruya verdiğiniz cevap sıklığı belirler: kaç saatlik veriyi kaybetmeyi kabul edebilirsiniz? Tanıtım sitesi için günlük yedek yeterlidir. Her gün sipariş alan bir e-ticaret sitesinde veritabanı için saatlik yedek gerekir. Ayrıca her güncelleme ve sürüm yükseltme öncesinde ayrıca snapshot alın.

Snapshot yedek yerine geçer mi?

Tek başına geçmez. Snapshot sağlayıcının altyapısında durur ve genellikle sunucunuzla aynı sistemde tutulur; o sistemde bir sorun çıktığında snapshot da etkilenebilir. Hızlı geri dönüş için çok değerlidir ama sunucu dışında ikinci bir kopyayla birlikte kullanılmalıdır.

Yedekleri şifrelemem gerekir mi?

Yedekte müşteri verisi, e-posta ya da kişisel bilgi varsa evet. Yedek dosyası çalınırsa içindeki veri de çalınmış olur. restic ve Borg şifrelemeyi kendiliğinden yapar. KVKK açısından yükümlülükleri KVKK uyumlu hosting yazımızda ele aldık.

Paylaşımlı hostingte sunucu yedeği alınabilir mi?

Hayır, çünkü işletim sistemine erişiminiz yoktur. Paylaşımlı hostingte yalnızca kendi dosya ve veritabanı yedeğinizi alabilirsiniz; sunucunun tamamını yedeklemek için VDS ya da fiziksel sunucu gerekir.

Yedek geri yükleme ne kadar sürer?

Snapshot'tan dönüş genellikle birkaç dakikadır. Dosya yedeğinden kurulum ise veri boyutuna ve bağlantı hızına bağlı olarak saatler alabilir. Bu fark, snapshot ile dış yedeği birlikte tutmanın en somut nedenidir.

Root erişimiyle kendi yedekleme düzeninizi kurabileceğiniz VDS sunucu paketlerimizi ve daha büyük veri için dedicated sunucu seçeneklerimizi inceleyebilirsiniz.